Kirgistan – KRAINA GÓR, JEZIOR I NOMADÓW

Położony w górach Tien Szan i na skraju Pamiru Kirgistan w odróżnieniu od sąsiednich państw Azji Centralnej pełnych zabytków i zgiełku bazarów przyciąga spokojem i pięknem otaczającej przyrody. „Niebiańskie Góry” Tien Szan pokrywają większość kraju a śródgórskie kotliny wypełnione są jeziorami, wśród których króluje Issyk Kul – „morze Kirgistanu”.
Zachodnia część Kirgistanu i leżący na południu na granicy z Tadżykistanem potężny Pamir są rzadziej odwiedzanymi rejonami tego kraju niż położone w sercu Tien Szanu okolice wielkich jezior Issyk Kul i Song Kul. Wyjątek stanowi baza pod Pikiem Lenina przyciągająca rzesze turystów, a przede wszystkim alpinistów z całego świata marzących o zdobyciu pierwszego, niezbyt trudnego siedmiotysięcznika. Kirgizi to naród pasterski, do dzisiaj w krajobrazie kraju spotkamy licznych nomadów, ich jurty i stada koni.

Z Biszkeku nad jezioro Issyk Kul

Stolica Kirgistanu położona u stóp pasma Gór Kirgiskich będzie punktem startowym naszej wyprawy. Opuściwszy to milionowe miasto zajrzymy do jednego z nielicznych kirgiskich zabytków – wieży Burana i pojedziemy dalej nad jezioro Issyk Kul. To olbrzymie jezioro otoczone górami jest prawdziwą dumą Kirgizów. Nazwa Issyk Kul oznacza „Ciepłe Jezioro” gdyż nawet zimą woda w nim nie zamarza. Liczne plaże stanowią wielką atrakcję również dla innych mieszkańców Azji Środkowej. W pobliskich górach znaleźć można malownicze zakątki: wodospady i fantazyjne formacje skalne takie jak kanion Skazka czy czerwone skały Dżety Oguz. Na północnym brzegu jeziora atrakcję turystyczną stanowią stare petroglify.

Podróż na zachód w stronę Pamiru

Po objechaniu wokół kirgiskiego morza skierujemy się w stronę leżącego wysoko w śródgórskiej kotlinie jeziora Song Kul, gdzie latem napotkamy dziesiątki jurt oraz stada pasących się tu koni i owiec. Pobyt w jurcie pozwoli nam poznać codzienne życie koczowników. Stąd dalej przez Kazarman i przejeżdżając wysokie pasmo górskie dotrzemy do Kotliny Fergańskiej. Następnie znacznie lepszą drogą pojedziemy do Doliny Ałajskiej, za którą wyrastają lodowe szczyty Pamiru. Zanocujemy nad jeziorem Tulpar położonym u ich podnóża i stąd powędrujemy w wysokogórskiej pamirskiej scenerii w stronę bazy pod Pikiem Lenina.

Między Oszem a Biszkekiem

Osz to drugie pod względem wielkości miasto Kirgistanu. Upalne lato w nisko położonej kotlinie sprzyja uprawie arbuzów i melonów, które można zakupić na barwnym i egzotycznym bazarze w Oszu.  Z Oszu do Biszkeku pojedziemy szosą  przecinającą góry zachodniego Tien Szanu. Podróż ta, choć długa i męcząca, obfituje w piękne widoki. Po drodze warto zjechać trochę z tej trasy, aby zajrzeć do zamieszkałego przez Uzbeków górskiego kurortu Arslanbob otoczonego największymi na świecie lasami orzechowymi i powędrować wśród malowniczych gór i jezior rezerwatu przyrody Sary Czelek.

 

RAMOWY PROGRAM PODRÓŻYy

• Dzień 1 Podróż do Kirgistanu. Wylot z Warszawy do Biszkeku
• Dzień 2 Wycieczka w góry w pobliżu Biszkeku.
  Przylot do Biszkeku. Przejazd, do położonego na południe od miasta, Parku Narodowego Ala-Archa w górującym nad Biszkekiem paśmie Tienszanu. Nazwa parku oznacza „wielobarwny jałowiec”, pochodzi od znajdującej się tu rzeki, a ta z kolei od endemicznego gatunku tej rośliny (Juniperus semiglobosa). Przejdziemy do wodospadu Ak-Sai (2700 m n.p.m.), po drodze mijając skałę zwaną „złamanym sercem” oraz niewielki płaskowyż. Trekking: ok. 4–5 godzin; wyżywienie: B; nocleg: Biszkek
• Dzień 3 Przejazd do Karakolu, wieża Burana i petroglify koło Czołpon Ata.
  Poranna trasa z Biszkeku prowadzi do Tokmoku, gdzie wznosi się XI-wieczny minaret Burana, jedyna pozostałość po średniowiecznym Balasagunie, niegdyś stolicy Kaganatu Karachanidów. Czterdziestometrowa wieża to jeden z bardziej charakterystycznych zabytków Kirgistanu. Kolejnym etapem będzie przejazd do Karakolu (1760 m n.p.m.) wzdłuż północnego wybrzeża jeziora Issyk-kul. Po drodze, w rejonie uzdrowiska Czołpon-Ata zwiedzimy pole prehistorycznych petroglifów, gdzie na głazach zachowały się naskalne ryty, będących „kamiennym archiwum” dawnych kultur.
  Wyżywienie: B; nocleg: Karakol
• Dzień 4 Wycieczka do Dżety Oguz i Doliny Kwiatów.
  Przejazd do Jeti-Oguz znanego z malowniczych czerwonych skał „siedem byków”, formacji geologicznych i stromych klifów. Ich nazwa nawiązuje do jednej z legend o tym miejscu, która opowiada o siedmiu bykach zamienionych w kamień przez lokalnego chana. W ten sposób rozwiązał on spór swoich synów, z których każdy chciał odziedziczyć po ojcu siedem wołów. Następnie dotrzemy do łąk Kok Jaik (2650 m n.p.m.) czyli do popularnej wśród kirgiskich turystów Doliny Kwiatów. Po powrocie do Karakolu odwiedzimy drewniany meczet Dungan nawiązujący do chińskiej architektury i zbudowany bez użycia gwoździ, prawosławną cerkiew Świętej Trójcy oraz zabytkowe drewniane domy.
  Trekking: ok. 3 godziny; wyżywienie: B, L; nocleg: Karakol
• Dzień 5 Podróż nad jezioro Issyk Kul, wizyta w kanionie Skazka.
  Przejazd do wioski Tosor położonej nad jeziorem Issyk-kul. Kąpiel w jeziorze. Następnie trasa prowadzić będzie wzdłuż południowego wybrzeża jeziora do jeden z najciekawszych geologicznych fenomenów regionu – bajecznie kolorowego kanionu Skazka, którego rosyjska nazwa oznacza „bajkę”. Kanion słynie z jaskrawych i kolorowych formacji skalnych w różnych odcieniach czerwieni, pomarańczy, brązu i żółci.
  Wyżywienie: B, L, D; nocleg: Tosor
• Dzień 6 Kirgiskie tradycyjne polowanie z orłami, budowa jurty, przejazd do Koczkoru
   Po poranku nad brzegiem jeziora Issyk-kul przejedziemy w okolice Bokonbajewa na pokaz polowania z orłami – dziedzictwo kirgiskich berkutczy. Następnie udamy się do wsi Kyzył-Tuu, centrum tradycyjnego rzemiosła, gdzie zobaczymy, jak powstają jurty, czyli przenośne domy koczowników. Wzdłuż południowego brzegu jeziora dojedziemy do miasteczka Koczkor, położonego u wrót surowych gór Tienszan. Wyżywienie: B, L, D; nocleg: Koczkor
• Dzień 7 Malowniczy widokowo przejazd z Song Kul do Kazarmanu.
  Z Koczkoru udamy się na południe w stronę Narynu i dalej szutrową drogą docieramy do pasma górskiego, które musimy przejechać, by zjechać do położonej na wysokości 3000 m n.p.m. śródgórskiej kotliny, pośrodku której leży drugie co do wielkości jezioro Kirgistanu – Song-Kul. W dolinie Song-Kul zachowało się wiele śladów życia koczowniczego. Po popołudniowym spacerze nad jeziorem nocleg w jurtach.
  Wyżywienie: B, L, D; nocleg: jurty nad brzegiem Song-Kul
• Dzień 8 Malowniczy widokowo przejazd z Song Kul do Kazarmanu.
  Rano ostatni rzut okiem na jezioro Song-Kul. Następnie przejazd malowniczą górską drogą na przełęcz Moldo-Ashuu skąd rozpościera się widok na serpentyny opadające w dół do doliny Naryn. Nasza trasa odbija jednak od głównego szlaku, prowadząc szutrową drogą przez rozległy, industrialny krajobraz odkrywkowej kopalni węgla kamiennego Kara-Kecze. Dalej pojedziemy najpierw dziką doliną Dżungał, a następnie wzdłuż potężnej rzeki Naryn do Kazarmanu (1310 m n.p.m.). Miasteczko w cieniu działającej kopalni złota Makmal, które zachowało swoją górniczą atmosferę z czasów radzieckich.
  Wyżywienie: B, D; nocleg: lokalna agroturystyka
  Dzień 9 Podróż do Osz, po drodze zwiedzanie meczetu w mieście Uzgen.
  Opuszczamy górskie tereny przez historyczną przełęcz Kaldama lub przez nowoczesny tunel do niżej położonej, zielonej i gęsto zaludnionej Kotliny Fergańskiej. Zatrzymamy się w mieście Uzgen, gdzie znajdują się jedne z najcenniejszych zabytków architektury islamskiej z okresu Karachanidów, XI-wieczny minaret oraz trzy stojące obok siebie mauzolea. Stamtąd główną drogą biegnąca z Biszkeku udamy się do Osz (963 m n.p.m.), drugiego co do wielkości miasta Kirgistanu.
  Wyżywienie: B; nocleg: Osz
• Dzień 10  Zwiedzanie Osz i przejazd w stronę Pamiru.
  Poranne wejście pielgrzymkowym szlakiem na święte wzgórze Sułajman Too (lista UNESCO). Po zejściu udamy się do wielkiego bazaru, uznawanego za jeden z najbardziej autentycznych i barwnych targowisk w całej Azji Centralnej. Po południu przejedziemy w stronę Tadżykistanu wkraczając do rozległej Doliny Ałajskiej, której południowy horyzont zamykają szczyty Pamiru. Na koniec dnia dotrzemy do jeziora Tulpar-Kol (3500 m n.p.m).
  Wyżywienie: B, D; nocleg: jurty nad brzegiem jeziora Tulpar-Kol
• Dzień 11 Wycieczka w stronę bazy pod Pikiem Lenina.
  Cały dzień wypełnimy wędrówkami pośród licznych jeziorek rozsianych po malowniczej wysokogórskiej dolinie. Pójdziemy również w kierunku Achik Tash, miejsca, gdzie w sezonie alpinistycznym funkcjonuje główny base camp wypraw na legendarny Pik Lenina. Trekking do punktu widokowego położonego na wysokości 3800 metrów n.p.m., skąd roztacza się panorama na masyw Piku Lenina.
  Trekking: ok. 6–8 godzin; wyżywienie: B, L – suchy prowiant, D; nocleg: jurty nad brzegiem jeziora Tulpar-Kol
• Dzień 12 Powrót przez Sary Mogol do Osz
   Po śniadaniu opuścimy wysokogórską scenerię Doliny Ałajskiej i znaną już drogą rozpoczniemy powrotną podróż do Osz. Najpierw szutrową do wsi Sary-Mogol, dalej asfaltową wiodącą przez przełęcz Tałdyk. Wyżywienie: B; nocleg: Osz
• Dzień 13 Przejazd w rejon jeziora Sary-Czelek Opuszczamy Kotlinę Fergańską by udać się w głąb Gór Czatkalskich. Celem będzie Rezerwat Biosfery Sary-Chelek, położony na wysokości 1780 m n.p.m., chroniący unikalne ekosystemy i znane jezioro o tej samej nazwie. Podróż kończy się we wsi Arkyt, która jest też administracyjną siedzibę rezerwatu.
  Wyżywienie: B, L, D; nocleg: miejscowa agroturystyka
  Dzień 14 Wędrówka nad jeziorem Sary-Czelek
• Rezerwat Sary-Chelek, choć wpisany na listę UNESCO, wciąż jeszcze pozostaje mało znaną atrakcją turystyczną Kirgistanu. Podjedziemy na południowy brzeg jeziora, skąd powędrujemy do wyżej położonych jeziorek (ok. 2000 m n.p.m.) w poszukiwaniu wspaniałych widoków z góry na otoczone stromymi zboczami jezioro. Powrót do Arkitu i dalsza podróż w stronę Biszkeku do miasteczka Toktogul (988 m n.p.m.) położonego nad wielkim zalewem na rzece Naryn.
  Trekking: ok. 4–5 godzin; wyżywienie: B, L, D; nocleg: hostel
  Dzień 15 Powrót do Biszkeku, spacer po mieście.
  Dalszy przejazd, pokonując górską drogą 3-tysięczne przełęcze, do Biszkeku. Krótki spacer po centrum kirgiskiej stolicy. Zajdziemy m.in. do Parku Dębowego, na plac Ala Too, pod parlament oraz pod Pomnik Zwycięstwa w kształcie jurty. Czas na zakup pamiątek.
  Dzień 16 Powrót do Polski. Lot powrotny z Biszkeku do Warszawy

UWAGI

• Organizator wyprawy Klub Podróży Horyzonty ul. Przedwiośnie 2B/93, 30-502 Kraków
• Wymagane jest bardzo dobre zdrowie i kondycja
• Ilość uczestników 8-12 osób
• Cena obejmuje:  transport wynajętym busem, noclegi w hotelach turystycznych, hostelach (pokoje 2-4 os. niekiedy ze wspólną łazienką) lub jurtach, wyżywienie zgodnie z programem (B = śniadanie, L – obiad, D – obiadokolacja),  bilety wstępów i inne wymagane opłaty, opiekę polskiego i lokalnego przewodnika, ubezpieczenie: KL, NW, BP, podatek VAT,
• Cena nie obejmuje: biletu lotniczego: Warszawa–Biszkek–Warszawa (ok. 3500-4500 PLN), wyżywienia poza wymienionym w programie: ok. 150 USD, Napiwków: ok. 80 USD
• Autor programu:  Andrzej Mazurkiewicz